Lư đồng Vĩnh Tiến

- Gạch bông bị vàng ố: trước tiên, bạn rửa qua với xà phòng, làm sạch với khăn, sau đó cho lên mặt gạch ít muối. Tiếp đó, đổ lên gạch nước giấm nóng, để một vài phút thì lau lại với khăn sẽ làm hết vết ố.

- Rêu dính lên nền gạch: trộn vôi với nước, dung dịch đặc đặc như cháo, bạn dùng chổi quét dung dịch này lên vị trí rêu bám trên nền gạch, để qua đêm, khi lớp rêu bong ra thì dùng bàn chải chà sạch.

- Bóng đèn bằng thủy tinh bị hun khói đen: lấy một miếng vải thấm chút giấm nóng chùi qua bóng đèn sẽ hết vết khói đen. Hoặc thoa ít nước vôi lên bóng đèn, để khô sau đó lấy vải lau lên cũng làm sạch được bóng đèn.

- Cửa kính thủy tinh, gương bị bẩn: cắt khoai tây thành khoanh dày, chà lên mặt kính, mặt gương, tiếp đó lấy giấy báo vò nát lau chùi sẽ làm cửa kính, gương sáng đẹp như nghề đã cứng, ông Kỉnh về làng Hội An, truyền dạy cho anh em, bà con trong xóm. “Ngày đó, khắp An Hội, trẻ con cho đến người lớn đều bám nghề cả. Đi đến đâu cũng thấy đúc lư đồng. Ngày thường nhộn nhịp đã kể, chứ ngày tết đến, người làm, người giao hàng rồi khách đặt hàng ra vào khiến cho không khí trong vùng lúc nào cũng sôi động", ông Hai Thắng nhớ lại.

Lư đồng Vĩnh Tiến



Nhiều công đoạn, tỉ mỉ

Ông Hai Thắng cho biết thêm, nghề làm lư đồng khá vất vả bởi phải qua nhiều công đoạn, tất cả lại được làm thủ công nên đòi hỏi người thợ không chỉ có kỹ thuật cao mà còn phải kiên trì, khéo léo và tỉ mỉ. Mỗi người chỉ đảm nhiệm một khâu.

Một chiếc lư đồng thành phẩm tất yếu phải qua nhiều công đoạn. Ban đầu là làm khuôn ruột bằng đất sét tốt, rồi đến đúc khuôn sáp bằng vật liệu sáp ong trộn với sáp đèn cầy. Đây là một công đoạn đòi hỏi người có tay nghề cao bởi khuôn sáp tạo dáng thế nào thì bộ lư đồng sau khi nung sẽ có hình dạng như thế ấy. Tiếp đến là bao bọc 2 lớp đất sét giã nhuyễn bên ngoài khuôn sáp.

Sau khi phơi khô khuôn (thường phải mất từ 7 đến 10 ngày), người ta cho đổ đồng đã nóng chảy vào (đồng chỉ được nấu vào ban đêm). Riêng khâu này đòi hỏi thợ giỏi, nhiều kinh nghiệm vì phải canh thời gian rất kỹ, phối hợp ăn ý giữa thợ móc khuôn từ hầm nung và thợ múc đồng từ chảo đổ vào khuôn. Cuối cùng là đập bỏ khuôn đất để chuyển sang khâu làm nguội, gồm các công đoạn mài giũa, chạm khắc hoa văn và đánh bóng.

Lư đồng được trặm hoa văn tinh xảo.

Đúc tượng đồng


Tượng chân dung bằng đồng khi đúc quan trọng nhất ở khâu làm mẫu và nặn khuôn hai quá trình đó phải rất kĩ lưỡng.Quá trình đúc thành phẩm sau nặn mẫu làm khuôn là 20 ngày quá trình khi đúc song chúng tôi tiến hành sửa nguội đánh bóng làm sạch bề mặt sau khi làm sạch đánh bóng bề mặt chúng tôi làm màu theo yêu cầu và phun lớp bảo vệ chuyên dụng.
Tổng quá trình đúc tượng bán thân bằng đồng gửi đến quí khách sản phẩm ưng ý là 25 ngày.Thông thường tượng đồng bán thân được đúc kích thước thông dụng nhất là 45 cm trọng lượng nặng khoảng 30 Kg

Mai một dần theo năm tháng

Hiện lư đồng An Hội có 2 loại: loại lư Bắc có dáng tròn trĩnh hoặc bầu dẹp, lư Nam dáng vuông. Loại hàng chợ, giá thường từ 2 đến 5 triệu đồng/bộ và loại hàng đặt, giá dao động từ 5 đến 20 triệu đồng/bộ, tùy theo kích cỡ, độ tinh xảo, kỳ công của các họa tiết rồng phụng, trúc mai, song long hay phúc lộc thọ...Những bộ lư đồng nhiều hoa văn do chính tay con người rèn rũa, chau chuốt càng đẹp hơn bởi nó được “thổi vào” một phần tâm huyết, một phần hồn của người nghệ nhân.

Từ làng nghề đông đúc nhộn nhịp với hàng trăm nghệ nhân, công nhân làm việc cả ngày lẫn đêm, nay An Hội chỉ còn 5 hộ gia đình gắn bó với nghề lư đồng truyền thống gồm các lò Hai Thắng, Năm Toàn, Sáu Bảnh, Ba Cồ và Út Kiển. “Ngày nay nói về làm lư đồng quả thật ít ai muốn làm. Giá trung bình một bộ khoảng 2 triệu đồng nhưng nhiều công, nhiều kinh phí, thuế lại tăng…”, một thợ đúc lư đồng tâm sự.

Nghề đúc đồng nói chung và lư hương nói riêng ở An Hội trải qua rất nhiều công đoạn, bắt đầu từ khâu làm đất tạo khuôn. Phải đặt mua đúng loại đất khô, thường là mua đất từ Cần Thơ hoặc Đồng Nai. Đất được đem về giã nhuyễn nhào trộn với nước cho thật dẻo rồi mới cho vào khuôn đã được đúc sẵn từ thạch cao.

Khuôn là yếu tố quyết định thành công của đúc đồng. Nghe thì có vẻ nặng nhưng đây vẫn còn là khâu nhẹ, được ưu tiên dành cho những người phụ nữ. Còn những việc nặng nhọc hơn như nấu đồng thì người đàn ông An Hội đảm trách. Cốt lư tức là ruột trong cùng để tạo hình lư được đắp bởi hai lớp đất. Lớp đất thứ nhất gồm có đất nhuyễn trộn với tro hay còn gọi là lớp đất đen. Lớp đất thứ hai là lớp đất không pha cát trộn với trấu được gọi là lớp áo.

Khi đã hoàn thiện khâu trộn các lớp đất, người thợ nhanh chóng giáp cốt vào khuôn thạch cao đã sẵn có từ trước để định hình. Khâu định hình cốt này cũng phải tỉ mỉ và cẩn thận để tạo được cốt lư đẹp đều và mịn. Tiếp đến  là đem ra phơi khô, sau đó tách cốt lư đất ra khỏi khuôn thạch cao để tỉ mỉ mài giũa cho nhẵn mịn, rồi vào sáp.


Đúc tượng đồng


Nghề đúc đồng An Hội: Lửa nghề bập bùng hàng đêm

Vào khuôn sáp hay còn gọi là bít sáp quyết định độ dày mỏng và hoa văn nổi của lư đồng. Khuôn sáp gồm hỗn hợp trộn lẫn giữa sáp ong và sáp nến. Vào khuôn sáp xong, người thợ đắp thêm lớp đất bên ngoài phủ kín lớp sáp, còn gọi là lớp đất cháy. Lớp đất này chịu trực tiếp sức nóng của lò nung. Khi nung khuôn nóng, sáp chảy ra các lỗ đã được định sẵn và để lại khoảng trống  để người thợ đổ đồng chảy vào giữa hai lớp đất.

Bên cạnh đó một số chi tiết khác của lư như tượng con rồng con lân hay nắp lư thì được Học bằng khuôn nhựa thay cho khuôn đất.

Nghề đúc đồng An Hội: Lửa nghề bập bùng hàng đêm

Công đoạn nung khuôn, nấu đồng và  đổ vào khuôn đòi hỏi những người thợ không chỉ có sức khỏe mà còn phải có kinh nghiệm với thâm niên lâu năm trong nghề. Những chiếc khuôn được sắp sếp ngay ngắn trong lò, để cho lửa củi cháy và tỏa nhiệt đều đến các khuôn.

Khi nhiệt độ khuôn đã được nung nóng đến độ cần thiết, người thợ nấu đồng nóng chảy và tiến hành đổ đồng vào khuôn. Việc móc khuôn từ hầm nung và múc đồng từ trảo đổ vào khuôn phải chính xác và đều tay. Trong khi rót đồng vào cũng phải khéo để không bị lỗi hay có bọt khí, vì như thế sẽ làm lư bị rỗ.

Mỗi người nghệ nhân tại Takaoka đều có những kĩ thuật và thế mạnh của riêng mình. Điều đó khiến sản phẩm họ làm ra trở nên khác biệt và bạn sẽ không tìm thấy một sản phẩm tương tự nếu như người nghệ nhân ấy ngừng làm việc. Mỗi sản phẩm từ đồng tại thành phố Takaoka đều có rất hiếm và có giá trị cao.

Đặc biệt là dòng sản phẩm hộp , lư đốt hương bằng đồng của Yotsukawa rất được người dân Nhật Bản và thế giới yêu thích. Hôm nay Nippon Kodo muốn giới thiệu với mọi người một sản phẩm từ thương hiệu đồ đúc đồng cao cấp này - lư hương Tamakujyaku.